Udostępnij artykuł
Przeważnie śnią mi się rzeczy, którymi na jawie dość mocno się przejmuję. Dziś śniło mi się, że otrzymałem od jakiegoś polskiego producenta kilka butelek do degustacji, a oprócz tego… słusznych rozmiarów drzewko w wielkiej donicy. Drzewko, jak to często w snach, prezentowało się mgliście, lecz zaraz po przebudzeniu pomyślałem, że to symbol moich rozmyślań o tym, czy polskie gorzelnictwo kraftowe zapała (już zapałało?) miłością do beczek, które – jak wiemy – robi się z drzew.
Gdy cały ten kraft się zaczął, przez długi czas robiono najróżniejsze rzeczy, w tym cokolwiek odjechane (by wspomnieć tylko okowitę z owoców morza autorstwa projektu Destyl) – i dobrze, młodość musi się wyszumieć. Brakowało jednak rzeczy – wydawałoby się najoczywistszych – destylatów owocowych i destylatów starzonych w beczkach, a już najbardziej kombinacji owoc + beczka. Dzisiaj ich szybko przybywa – to już nie pojedyncze próby, jak absolutnie pionierski Chopin Vintage Young Potato 2013 Polmosu Siedlce.
Obok prezentuję butelki od dwóch rzemieślniczych producentów – Dyssov i Podole Wielkie. Każdy z nich w działaniach z beczkami idzie własną drogą. Pierwsza z destylarni wybrała sznyt bardziej internacjonalny – używa francuskiego dębu i eksperymentuje z wciąż modnym (np. w świecie whisky) finiszowaniem. Przykładem – jabłkowica, która najpierw dojrzewała w beczce z francuskiego dębu po winie (niewypalanej), a następnie była finiszowana w dębowej wypalanej. Przypomnę, że pikantność i korzenność to właśnie m.in. zasługa wypalania, a z dębu francuskiego pochodzi klasyczny aromat czarnej czekolady. Wszystko to w tym destylacie jest, zatem użycie beczki było – jak piszą redakcyjni koledzy od wina – „w pełni świadome”.
Podole Wielkie ma – nomen omen – wielką ochotę na wskrzeszenie tradycji starki, czyli destylatu żytniego leżakowanego w dębowych beczkach, nierzadko po słodkim tokaju. Właśnie tokajskie beczki stosuje się tu do destylatów zbożowych (żyto, pszenica), choć dla ziemniaka wybrano tę po bourbonie – zapewne po to, aby dwa charakterne zestawy smaków i aromatów nie biły się ze sobą i aby jeden (czyli ten bourbonowy) od razu potulnie podporządkował się drugiemu. Dyssov o życie myśli podobnie – mamy tutaj finiszowanie w beczce po sherry PX, co też jest jak najbardziej słusznym tropem, bo szlachta polska pijała nie tylko tokaj, lecz również bardziej „południowe” słodziaki. Przypomnę tylko dla ostrzeżenia to, co pisał o „słodkich” beczkach Michał K. Pawlikowski w książce Dzieciństwo i młodość Tadeusza Irteńskiego: „Siwucha w beczce po winie szybko nabierała ciemnobrązowej barwy, Ale starzała się nie prędzej, a może nawet wolniej niż w świeżej beczce dębowej”. W czasach I i II Rzeczpospolitej niepolitycznie było podać starkę młodszą niż 20-letnią, a bywały i takie, które miały po 80 czy 100 lat. Dojrzewane destylaty z Dyssova i Podola, a także wielu innych gorzelni są zdecydowanie za młode, ale rozumiem, że od czegoś trzeba zacząć. Pocieszam się tym, że choć może nie ma w nich wielkiej złożoności, głębi czy niesamowitej finezji, to jest kawał dobrej roboty: świetne, regionalne surowce, czystość, dobrej jakości, mądrze i z pomysłem zastosowane beczki. Mam nadzieję, że gdzieś w zakamarkach piwnic leżakują partie z terminem wypuszczenia na rynek za 10, 15 czy 20 lat – zwłaszcza wersje „ex-tokaj”.
Nie miałbym nic przeciw temu, żeby mi się to przyśniło, ale i żebym doczekał czasów, kiedy się ziści.
Single Estate Potato
5 Years Aged Okowita 2019, but. 121/7
Podole Wielkie
cena: 239 zł (0,7 l)
Atak suszonych owoców, potem żółte i białe kwiaty (m.in. ziemniaczane), kłącza, syropowate owoce (dereń, daktyle), w tle ziemniaczana pikantność (wóz z ziemniakami, znów kwiaty i kłącza), potem mleczna Toblerone doładowana wanilią. Usta słodkie, gładkie, kwiatowo-ziemniaczane plus mleczna czekolada. Beczka już dobrze wtopiona; stare drewno, lekka dymność – taniczna skórka ziemniaka z ogniska. (alk. 50%) (7,6)
Single Estate Rye
5 Years Aged Okowita 2019, but. 598/992
Podole Wielkie
cena: 269 zł (0,7 l)
Słodki dzięki tokajowi, lecz jednocześnie konturowy dzięki żytu bukiet: zrazu nawała soczystych, ciemnoczerwonych owoców (co przypomina amarone), potem białe i żółte kwiaty oraz suszone dzikie pieczarki, suche łąkowe trawy. Gładkie, maślane usta z kontrapunktem w postaci (znowu) łąkowych traw oraz grzybów świeżych i suszonych, a także czarnej czekolady i orzechówki. W finiszu czysta zbożowość; rancio obecne, ale jest go dokładnie tyle, ile ma być. (alk. 48%) (7,6)
Okowita Jabłkowa Barrel Aged, seria OJ/1, but. 00101
Dyssov Mill Distillery
cena: 250 zł (0,7 l)
Głęboki nos: stary calvados, korzenne przyprawy, skórzana kanapa, łamane na ognisko suche gałązki jabłoni, moszcz jabłkowy, owocowe perfumy, połączenie elegancji i ciepła, Gładkie usta z pikantno-korzennym wykończeniem; w finiszu dość mocne rancio i równie mocno wytrawna czarna czekolada, pikantna nuta dębu. Skojarzenie ze spokojnym jesiennym wieczorem przy kominku w wiejskiej chacie – jest klimacik. (alk. 44%) (7,4)
Single Estate Wheat
4 Years Aged Okowita 2020, but. 233/365
Podole Wielkie
cena: 239 zł (0,7 l)
Bukiet zarazem słodki i ciepły, i elegancki: palinka z wytłoków aszú, świeżo upieczone ciastka fornetti z morelami, sucha trawa, rodzynki, miód, suszone morele, kandyzowane figi. Usta lekkie, przestrzenne, owocowe, jednak z lekką nadreprezentacją rancio i beczki – szkoda, że zatracają świeży owocowy charakter nosa. Kropla wody wygładza całość, dodaje też nutę czarnej czekolady i akcent zbutwiałego drewna odbierany nie jako wada, ale „klimacik” – deszcz, wieś, stara stodoła/chata. (alk. 46%) (7,4)
Okowita Żytnia Barrel Aged, seria OZ/2, but. 00117
Dyssov Mill Distillery
cena: 240 zł (0,7 l)
Stary sąsiek z żytem, również nuty wiejskiego obejścia, przy czym jest to obejście nowoczesne – industrialne akcenty spoconych maszyn rolniczych zakurzonych przy żytnich żniwach/młocce; w tle słodkie suszone owoce (morele, rodzynki). Usta gładkie, słodkie, owocowe, z przewagą świeżych i suszonych winogron, w finiszu taniczno-pikantna beczka – dobrej jakości, acz jeszcze nieperfekcyjnie zintegrowana. (alk. 46%) (7,2)
Okowita Miodowa Mocna Pszczoła Barrel Aged, seria OM/0, but. 00060
Dyssov Mill Distillery
cena: 185 zł (0,7 l)
Jak na miodówkę (i to z miodu gryczanego) zaskakująco owocowy atak: ciemne czereśnie i wiśnie udatnie wkomponowane w beczkowo-waniliową ramę – wszystko miłe, miękkie i łagodne. Potem bukiet krąży koło miodu jak pszczoła koło ula: mało tu oczywistości i bezpośredniości, to raczej propolis, wosk, pyłek kwiatowy, mleczko pszczele. Usta gładkie i już miodowe, rozgrzewające; sporo też świeżej, dobrej jakości beczki. (alk. 40%) (7,0)