Udostępnij artykuł
Region winiarski Tejo w Portugalii oficjalnie uznał czwartą strefę terroir o nazwie Serras, wzbogacając tym samym swoją mozaikę winiarską o charakterystyczny górzysty obszar upraw. To wynik wieloletniego studium glebowego i klimatycznego zakończonego w 2025 roku, które wykazało unikalność warunków naturalnych panujących w północnej części regionu.
Pod koniec stycznia nowa mapa regionu ujrzała światło dzienne podczas branżowej prezentacji prowadzonej w Lizbonie przez Dirceu Viannę Juniora MW, a polska premiera odbyła się podczas marcowego SommCampu Stowarzyszenia Sommelierów Polskich w Pałacu Mała Wieś.
Położenie i zasięg
Serras to najmniejsza spośród czterech stref terroir Tejo, obejmująca zaledwie 375 ha winnic rozproszonych w siedmiu gminach: Ferreira do Zêzere, Tomar, Vila Nova da Barquinha, Constância, Abrantes, Sardoal i Mação. Znajduje się w północnej części regionu, na obszarach górskich i pagórkowatych, stanowiąc wyraźny kontrast dla trzech wcześniej wyznaczonych stref: Bairro, Campo i Charneca, które leżą w dolinie rzeki Tag.
Wpływ na klimat
Serras wyróżnia się przede wszystkim wysokością położenia winnic. Średnia wynosi tu 232 m n.p.m., choć niektóre plantacje sięgają nawet 370 m – to wyraźnie więcej niż w pozostałych częściach regionu. Takie położenie ma bezpośredni wpływ na lokalny mikroklimat. Przez cały sezon wegetacyjny panują tu umiarkowane temperatury, a jednocześnie występuje znaczna amplituda termiczna między dniem a nocą, która sprzyja zachowaniu w owocach świeżości i równowagi. Klimat jest przy tym wyraźnie chłodniejszy i bardziej wilgotny niż w innych częściach regionu, a roczna suma opadów należy do wysokich i waha się od około 800 do nawet 2000 mm.
Świeżość i kompleksowość
Te warunki klimatyczne przekładają się na wolniejsze dojrzewanie winogron, co pozwala na zachowanie naturalnej kwasowości i rozwój złożonych profili aromatycznych. W efekcie wina z tej strefy przyciągają uwagę świeżością i bardziej kompleksową strukturą.
Gleby w strefie Serras są ubogie, kamieniste i dobrze zdrenowane, a ich strukturę kształtują przede wszystkim łupki i granit. Niska żyzność gleby naturalnie ogranicza plony, co sprzyja koncentracji aromatów w jagodach. Bardzo dobry drenaż zapobiega nadmiernemu uwodnieniu roślin i zmusza system korzeniowy do sięgania głębiej w poszukiwaniu wody oraz składników mineralnych. Obecność łupków i granitu wpływa na strukturę win, nadając im charakterystyczną mineralność, natomiast kamienisty charakter siedlisk działa jak naturalny mechanizm selekcji – przetrwają tu przede wszystkim najsilniejsze i najlepiej przystosowane
krzewy.
Najstarsze winnice regionu Tejo
Serras to najmłodsza wydzielona strefa terroir, ale skupia najstarsze winnice w całym regionie – średnia ich wieku to niemal 50 lat. Te najstarsze przynoszą naturalnie niskie plony, ale za to owoce są o wyjątkowej koncentracji i złożoności.
Tradycja uprawy w tym obszarze jest długa, a doświadczenie pokoleń winiarzy pozwoliło wyłonić odmiany najlepiej dostosowane do trudnych warunków górskich.
Odmiany winorośli
W strefie Serras uprawia się zarówno białe, jak i czerwone. Często występują one w formie tradycyjnych mieszanych nasadzeń, tzw. field blend, co jest charakterystyczne dla wielu starych portugalskich winnic, gdzie różne szczepy rosną obok siebie i są zbierane oraz winifikowane razem.
Wśród białych odmian spotyka się przede wszystkim fernão pires, arinto oraz gouveio. Z kolei w nasadzeniach czerwonych dominują castelão, touriga nacional i trincadeira, które dobrze adaptują się do lokalnych warunków siedliskowych i klimatycznych.
Producenci w strefie Serras
Działa tam kilku takich, którzy wykorzystują specyfikę wysoko położonych winnic i wymagających siedlisk do tworzenia win o wyrazistym charakterze. Jednym z nich jest Santos & Seixo, znany z projektów realizowanych w różnych regionach Portugalii, łączący lokalne odmiany z nowoczesnym podejściem do winifikacji. Wina powstające w tych warunkach zachowują świeżość i mineralność wynikającą z wysokości położenia winnic oraz ubogich, kamienistych gleb.
Drugim producentem obecnym w Serras jest Lindeborg Wines, kameralny projekt pracujący na niewielkich parcelach i często wykorzystujący tradycyjne mieszane nasadzenia (field blend). Takie podejście pozwala zachować autentyczny charakter miejsca i podkreśla świeży, elegancki styl win typowy dla chłodniejszych siedlisk tej części regionu.
