Udostępnij artykuł
Winiarski region Tejo w Portugalii to nie tylko kolebka jednej z najstarszych tradycji winiarskich w Europie, to również modelowy przykład transformacji w stronę zrównoważonego rozwoju.
Dzięki korzystnym warunkom klimatycznym, zaangażowaniu lokalnych producentów i innowacyjnemu podejściu do uprawy winorośli, Tejo może stać się liderem ważnej ekologicznej zmiany wśród winiarskich regionów basenu Morza Śródziemnego.
Autostrada do rozwoju
Winiarstwo w Tejo sięga czasów Tartessów, a historyczne dokumenty – jak Foral de Santarém z 1170 roku – potwierdzają, że już w średniowieczu tutejsze wina cieszyły się szczególnym uznaniem. Dziś region ten, zajmujący 12,5 tys. ha winnic na obszarze ok. 7 tys. km² łączy tę spuściznę z nowoczesnością, wyznaczając w regionie Półwyspu Iberyjskiego standardy zrównoważonego rozwoju.
– Kiedyś to była moda, coś, co dobrze wyglądało w CV każdego producenta. Obecnie zrównoważony rozwój to już nie trend – to odpowiedzialność i konieczność. W Tejo chcemy zostawić ziemię w lepszym stanie, niż ją zastaliśmy – mówi David Ferreira, enolog od lat związany z lokalnymi winnicami i jeden z pionierów proekologicznych zmian w regionie.
Obecnie Tejo może poszczycić się największym w Portugalii udziałem producentów z certyfikatem Sustainable Winegrowing Portugal, przyznawanym przez organizację ViniPortugal oraz IVV (Official Institute of Wine and Vineyard). Już dziewięć winiarni z Tejo spełnia niezwykle rygorystyczne normy środowiskowe, społeczne i ekonomiczne: Quinta do Casal Branco, DFJ Vinhos, ODE Winery, Quinta da Lagoalva, Quinta da Alorna, FIUZA, Encosta do Sobral (Santos & Seixo), Adega do Cartaxo i Quinta do Sampayo.
– To jest praca na pokolenia i producenci win z Tejo są bardzo świadomi tej długofalowej odpowiedzialności. Jednocześnie zrównoważone winiarstwo to nie tylko kwestia środowiska, ale także społecznej i ekonomicznej trwałości. Tu w Portugalii jesteśmy na to szczególnie wyczuleni, ponieważ przejęliśmy wiedzę, doświadczenie i uprawy od naszych przodków i zachowanie tego dziedzictwa dla kolejnych pokoleń jest dla nas oczywistym zadaniem – podkreśla Luís de Castro, prezes Komisji Winiarskiej Regionu Tejo (CVR Tejo).
Technologia pomaga
W tym proekologicznym procesie zmian czasem wystarczy zdrowy rozsądek, oszczędność, ale w wielu aspektach przydają się też nowoczesne rozwiązania techniczne, które pozwalają skutecznie ograniczać wpływ uprawy winorośli na środowisko, a jednocześnie zachować wysoką jakość win.
🙗 Systemy monitorowania wilgotności gleby w czasie rzeczywistym – np. sondy pojemnościowe – umożliwiają precyzyjne dostosowanie stopnia nawodnienia do potrzeb winorośli. Winnice stosują też zamknięte obiegi wody, odzyskują wodę z mycia oraz używają dysz filtrujących chemikalia, dzięki czemu nawet zanieczyszczona nimi woda, pochodząca z procesów technologicznych, może być uzdatniona i wykorzystana ponownie. Takie rozwiązania redukują jej zużycie nawet o 20%.
🙗 Uprawy prowadzone są według zasad produkcji zintegrowanej i ekologicznej, z kontrolą progów stosowania środków ochrony roślin oraz systematycznym monitoringiem obecności szkodników. Następny krok to certyfikacja produkcji ekologicznej – wielu producentów zamierza to zrealizować do 2030 roku. W tym procesie ważne jest wykorzystanie odmian winorośli odpornych na zmiany klimatu. W Portugalii uprawianych jest około 300 szczepów – będzie więc w czym wybierać.
🙗 Winnice włączają w krajobraz pasy ugorów, leśne korytarze i okrywy roślinne, które chronią glebę, utrzymują wilgoć i wspierają bioróżnorodność. Eliminacja herbicydów i stosowanie kompostu organicznego aktywizują mikrobiom gleby i wspierają długofalowe magazynowanie w niej węgla organicznego, co przynosi rozliczne korzyści, jak np. lepszą spoistość gleby ułatwiającą wzrost korzeni, zwiększoną retencję wody czy wiązanie substancji toksycznych.
🙗 Producenci coraz częściej wybierają lekkie butelki (o wadze poniżej 400 g), kompostowalne kapsle PLA2 oraz etykiety z włókien pozostałych po przycinaniu winorośli. Kartony z recyklingu i rezygnacja z kontretykiet to dodatkowe kroki ku gospodarce o obiegu zamkniętym.
🙗 Panele fotowoltaiczne i wiatraki to w Portugalii nic nowego. Winiarze w Tejo też podążają
tą ścieżką i z każdym rokiem rośnie udział OZE w produkcji energii. Coraz częściej stosuje się też tak proste rozwiązania, jak świetliki dachowe, które mocno ograniczają zużycie światła sztucznego. Z kolei
betonowe zbiorniki zapewniają naturalną inercję cieplną. W parkach maszynowych, obok zbiorników na paliwo płynne, producenci win w Tejo montują stacje ładowania pojazdów elektrycznych lub nawet te zbiorniki nimi zastępują – elektryfikacja maszyn mocno zbliża winnice do neutralności klimatycznej.
🙗 Nasadzenia leśne – np. pasy z drzewami piniowymi – pełnią funkcję pochłaniaczy CO₂ i chronią jakość gleby, wody oraz siedlisk. Jednocześnie regularnie wzbogacają ziemię materią organiczną (np. opadłym igliwiem czy liśćmi) i wzmacniają odporność środowiska na ekstremalne zjawiska pogodowe (np. obniżają prędkość wiatru i zatrzymują wodę w glebie, zmniejszając ryzyko/skutki susz, powodzi i erozji gleby).
Czy zmiany wprowadzane przez winiarzy do procesu produkcji nie zmienią radykalnie profilu wytwarzanych tu win? Wszyscy zgodnie twierdzą, że nie. Wierzą natomiast, że odpowiednia pielęgnacja gleby i oszczędzanie zasobów regionu przyniesie liczne korzyści obecnym i przyszłym pokoleniom.
Rzeka Tag jako oś ekologiczna regionu
Winiarski region Tejo przecina potężna rzeka Tag (port. Tejo), która wpływa na mikroklimat i terroir regionu. Występują tu trzy strefy upraw: Bairro (gleby wapienno-gliniaste), Campo (żyzne aluwialne) i Charneca (piaszczyste i ubogie w składniki mineralne). Dzięki dużej amplitudzie temperatur – gorącym dniom i chłodnym nocom – winogrona dojrzewają równomiernie, jedynie z minimalnym stresem wodnym.
Źródło: Komisja Winiarska Regionu Tejo