Udostępnij artykuł
Region leży w północno-zachodnich Włoszech, u podnóża Alp. Powstają tu jedne z najbardziej poważanych win świata – z barolo na czele. Piemont słynie też z białych trufli z Alby, wyrazistej kuchni, bogatej historii i pięknych krajobrazów.
Nazwa pochodzi od łac. pedemontium – „u podnóża gór”. Od północy i zachodu region otaczają Alpy, a aż 95% winnic położonych jest na stokach. Pagórkowaty krajobraz, różnorodność gleb oraz kontynentalny klimat z chłodnymi zimami i gorącymi latami tworzą idealne warunki do uprawy winorośli. Ważna jest również duża amplituda temperatur dobowych, która sprzyja świeżości i złożoności win.
W Langhe dominują gleby wapienne, gliniaste i marglowe, które idealnie nadają się do uprawy nebbiolo, zapewniając mu strukturę i mineralność. Gleby Roero i Gattinary mają więcej piasku i żelaza, dając lżejsze, bardziej aromatyczne wina. W Ghemme osady aluwialne łagodzą taniny i podkreślają finezję.
Jesienią doliny i wzgórza często spowija mgła (wł. nebbia). Dodaje krajobrazowi tajemniczego piękna, lecz także opóźnia dojrzewanie gron, wzmagając w nich koncentrację aromatów przy zachowaniu kwasowości. To od niej pochodzi nazwa nebbiolo.
Region stawia na lokalne odmiany. Wśród czerwonych władzę absolutną dzierży nebbiolo, a sekundują mu barbera i dolcetto. Wśród białych dominują cortese, arneis, favorita i moscato bianco.
Czerwone szczepy i wina
Nebbiolo Dojrzewa późno i wymaga szczególnych siedlisk: najlepsze wyniki daje na południowych, słonecznych stokach, z glebami wapiennymi, na wysokościach 150–350 m n.p.m. Rodzi wina potężne, taniczne, o wysokiej kwasowości i długim potencjale dojrzewania. Najsłynniejsze butelki powstają w Langhe, szczególnie w apelacjach Barolo i Barbaresco. Nebbiolo ma bladą barwę, a typowe aromaty to kwiaty (fiołek, róża), czerwona wiśnia, lukrecja, anyż, suszone zioła, ziemia, a czasem także nuta żelaza, smoły lub asfaltu. Wina z tego szczepu pięknie się starzeją – po latach nabierają aromatów trufli, skóry, dziczyzny, suszonych grzybów.
Barolo Powstaje w 100% z nebbiolo. Najsłynniejsze cru to Cannubi, Brunate, Monprivato, Vigna Rionda. Wino dojrzewa min. 38 miesięcy (w tym 18 w drewnie), riserva – 62 miesiące (w tym również 18 w drewnie). Barolo jest potężne, taniczne, i często potrzebuje nawet dekady, by osiągnąć szczyt formy, choć coraz częściej spotyka się etykiety gotowe do picia od razu. Istnieje wiele stylów – od tradycyjnych, rustykalnych, dojrzewających w dużych starych beczkach ze slawońskiego dębu, po bardziej nowoczesne interpretacje, dojrzewające w barrique, gdzie taniny są łagodniejsze, a owoc bardziej wyeksponowany. Wybitne barolo cechuje intensywność i złożoność aromatów oraz bardzo długi finisz.
Barbaresco Również powstaje w 100% z nebbiolo, lecz rosnącego na chłodniejszych i łagodniej nachylonych stokach. Najbardziej cenione cru to Asili, Rabajà i Martinenga. Barbaresco dojrzewa krócej – 26 miesięcy (w tym 9 w drewnie), riserva zaś – 50 (w tym też 9 w drewnie). Bywa lżejsze, zwiewniejsze i bardziej przystępne za młodu. Wybitne roczniki potrafią dorównać barolo.
Alternatywne interpretacje nebbiolo W regionie znajduje się też kilka innych zasługujących na uwagę apelacji nebbiolo. Najpopularniejsze są wina z Langhe Nebbiolo DOC – codzienne, świeże, pijalne, mniej skoncentrowane i bardziej owocowe.
Na północ od Langhe leżą Roero DOCG, Ghemme DOCG i Gattinara DOCG. Dopuszczają one niewielki dodatek innych lokalnych szczepów. Roero daje wina o delikatniejszych taninach oraz bardziej owocowych i kwiatowych aromatach. Gattinara to dawna potęga winiarska, której wina niejednokrotnie stawiano w XIX wieku na równi z najlepszymi bordeaux. Nebbiolo stamtąd jest świeże, z wyraźną kwasowością, eleganckimi taninami oraz imponującą strukturą. Wina z Ghemme są finezyjne, bardziej delikatne, o lżejszych taninach niż z Gattinary, aromatach fiołka, czerwonych owoców, przypraw i ziół.
Barbera Najpowszechniejsza czerwona odmiana w regionie – mniej taniczna, bardziej owocowa i kwasowa niż nebbiolo. Rodzi wina soczyste, świeże, idealne do codziennego obiadu. Barbera d’Asti DOCG i Barbera d’Alba DOC to dwie główne apelacje – pierwsza daje wina lżejsze, aromatyczne, druga – ciemniejsze, skoncentrowane. Najlepsze barbery (Monferrato Superiore DOCG, Nizza DOCG) dojrzewają w beczkach i potrafią zaskoczyć złożonością.
Dolcetto Po włosku „słodziutki”, lecz nie o słodkie wina tu chodzi, a o łagodność i miększe taniny. Najlepsze apelacje to Dogliani DOCG, Dolcetto di Ovada Superiore DOCG oraz Dolcetto di Diano d’Alba DOCG. Dolcetto daje wina owocowe (śliwka, czarna wiśnia), o mocnej barwie, niskiej kwasowości i przyjaznej strukturze – bardzo pijalne i niezobowiązujące.
Inne czerwone odmiany To choćby ruche (w tym w apelacji Ruché di Castagnole Monferrato DOCG), grignolino, pelaverga, a także brachetto i freisa (często w wersjach lekko musujących). Piemont to głównie wina jednoszczepowe, ale czasem powstają blendy (np. pod etykietą Langhe Rosso DOC).
Białe szczepy i wina
Popularna apelacja to Gavi DOCG (szczep cortese) – wina orzeźwiające, o nutach cytrusów, jabłka i białych kwiatów. Wizytówką regionu stała się zaś Moscato d’Asti DOCG, w której powstają wina lekko musujące (frizzante), słodkie i o niskiej zawartości alkoholu (ok. 5%). Są mocno aromatyczne (winogrona, melon, gruszka, mandarynka) i powstają ze szczepu moscato bianco.
Godne uwagi winomanów są także odmiany: arneis (szczególnie w apelacji Roero Arneis DOCG), favorita (piemoncki odpowiednik vermentino), erbaluce (w tym Erbaluce di Caluso DOCG), timorasso czy białe blendy (Langhe Bianco DOC).
Kuchnia
To risotta, makarony, gęste i sycące sosy, grzyby, trufle, duszone mięsa, aromatyczne sery i czekoladowo-orzechowe desery. Klasycznymi przystawkami są vitello tonnato (plastry cielęciny z sosem z tuńczyka i kaparów) i bagna cauda (rozgrzewający dip do warzyw na bazie czosnku i anchois). Charakterystyczne primi to risotto al barolo oraz makarony z sosami mięsnymi, serowymi, maślanymi albo grzybowymi. Dania główne to kiełbasy, duszone mięsa (ze zwierząt hodowlanych – wołowina, jagnięcina, kurczak, ale przede wszystkim dziczyzna – zając, dzik, sarna, bażant) z dodatkiem orzechów laskowych czy grzybów. Posiłek zamykają sery (aromatyczne toma piemontese czy castelmagno) i desery: bonet (kakaowo-migdałowy pudding), torta di nocciole (ciasto z orzechami laskowymi), gianduiotti (czekoladki z pastą z orzechów laskowych).
Festiwal trufli w Albie
Każdej jesieni restauracje wprowadzają truflowe dania, a Alba staje się gospodarzem Międzynarodowego Festiwalu Białej Trufli (Fiera Internazionale del Tartufo Bianco d’Alba). Wydarzenie to organizowane jest od ponad wieku i przyciąga restauratorów, smakoszy oraz turystów z całego świata. Obejmuje aukcje, pokazy i degustacje trufli oraz innych regionalnych specjałów (orzechów laskowych, serów, wędlin, słodyczy). Są nawet prezentacje psów, które wytropiły najbardziej imponujące okazy!
Częścią tego wydarzenia są, rzecz jasna, wina – lokalne butelki to doskonały pairing do trufli. Festiwalowy bar skrywa setki etykiet rozlewanych na kieliszki, a poszczególni winiarze mają swoje stoiska, na których chętnie częstują i opowiadają o swoich produktach.
Ludzie
Winnice często są przekazywane z pokolenia na pokolenie, a nazwiska, takie jak Borgogno, Conterno, Gaja, Vietti, Pio Cesare czy Altare, tworzą legendę regionu. Nie sposób pominąć Barolo Boys, grupy winiarzy, którzy w latach 80. i 90. zrewolucjonizowali produkcję barolo, wprowadzając np. krótszą macerację i użycie nowych beczek. Dzięki nim barolo zyskało większą przystępność degustacyjną oraz międzynarodową sławę. Obecnie każdy z producentów ma własny styl: od tradycjonalistów używających wielkich, starych beczek, po nowatorów, którzy korzystają z barrique.
Młodzi aspirujący winiarze, mimo że mają dostęp do setek lat doświadczenia swoich przodków – zazwyczaj podejmują też naukę w szkole Scuola Enologica di Alba. Coraz więcej z nich próbuje sił w winiarstwie naturalnym. Wracają do łask zapomniane szczepy, jak freisa, grignolino czy pelaverga. Dynamiczny rozwój przyciąga nie tylko turystów, ale też inwestorów i utalentowanych winiarzy z całego świata. Enoturystyka jest świetnie rozwinięta – większe winiarnie mają sale degustacyjne i osoby specjalnie zatrudnione do przyjmowania gości, w mniejszych można zostać przywitanym przez samego winiarza.
W 2014 r. regiony Langhe-Roero i Monferrato zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
🙗
Łagodne pagórki Piemontu na jesieni otula mgła. Skrywane przez nie gleby, w połączeniu z klimatem, pozwalają owocom osiągać dojrzałość oraz złożoność przy zachowaniu świeżości i kwasowości. Takie grona w rękach winiarzy, którzy zarówno odebrali świetną formalną edukację, jak i mają dostęp do wielowiekowej wiedzy i tradycji przekazywanej w rodzinach, mogą osiągać swoje najpiękniejsze ekspresje. Piemonckie wina nierzadko są wybitne i razem ze złożoną kuchnią, bogatą kulturą i zapierającą dech przyrodą stanowią unikalne bogactwo regionu.