Udostępnij artykuł
Tejo odwiedzam regularnie od wielu lat. I cieszę się, bo to daje szerszą perspektywę. Moja odpowiedź na pytanie, co zmieniło się tu przez ostatnie dwie dekady, ewoluowała. Dziś kluczowa wydaje mi się nie nowoczesna technologia produkcji, lecz zmiana sposobu myślenia. W regionie przestano pytać: ile wina możemy wyprodukować? Zaczęto: jak dobre wino możemy zrobić i jak pogodzić tradycję z wymaganiami naszych czasów?
Przemiana niektórych regionów winiarskich odbywa się właściwie na naszych oczach. Niektóre miejsca jeszcze dwadzieścia lat temu kojarzyły się z jednym, dość przewidywalnym stylem, natomiast dziś trzeba je odkrywać – a czasem wręcz definiować – na nowo. Tak właśnie jest z Tejo.
Przez lata centralne położenie regionu, żyzne ziemie doliny Tagu i bardzo dobre warunki rolnicze sprzyjały wysokiej wydajności. Ale teraz liczy się już coś innego.
Dzisiaj kładzie się nacisk na jakość. Producenci dokładniej analizują położenie winnicy, więcej też znaczą takie czynniki, jak rodzaj gleby, ekspozycja na słońce, dostępność wody i potencjał poszczególnych odmian winogron.
Pamiętajmy też, że Tejo nie jest regionem jednorodnym, co sprzyja poszukiwaniu jakości w winie. Dziś te różnice są znacznie bardziej świadomie wykorzystywane do budowania stylu win. I stąd też wzięła się potrzeba wyodrębnienia kolejnej, czwartej strefy terroir – Serras.Zmieniło się także podejście do upraw w winnicach. Ważniejsze jest znalezienie takiej wydajności, dzięki której otrzymamy koncentrację, świeżość i równowagę. I chyba właśnie równowaga jest dla mnie jednym z najlepszych słów opisujących współczesne Tejo. Najlepsze czerwone wina nie próbują już imponować wyłącznie siłą, aromatami oddębowymi czy poziomem alkoholu. Coraz częściej szukają balansu, imponują proporcją. Jest dojrzały owoc, ale jest też kwasowość. Jest struktura, ale bez nadmiernego ciężaru. Beczka nie musi przeważać, powinna wspierać wino. Ma być przyprawą, dodatkiem, krokiem w stronę harmonii.
Dużą zmianę widać też w winach białych – szczególnie tych z fernão pires. To odmiana aromatyczna, ale przy wysokiej wydajności może dawać wina prostsze, bardziej codzienne. Kontrola plonów, precyzyjny termin zbioru, fermentacja w niskiej temperaturze, leżakowanie na osadzie i wykorzystanie starych krzewów – to czynniki, które pozwoliły wydobyć z tego szczepu znacznie poważniejsze oblicze. Dziś fernão pires z Tejo może być nie tylko lekkim „tarasowcem” na lato, lecz także winem gastronomicznym, z teksturą, świeżością i potencjałem dojrzewania. To cieszy.
Ogromne znaczenie miała też modernizacja winiarni. W ciągu ostatnich dwudziestu lat wielu producentów zainwestowało w nowoczesne zbiorniki ze stali nierdzewnej, systemy chłodzenia, prasy pneumatyczne, linie sortujące, laboratoria i lepsze warunki przechowywania wina. Precyzyjna kontrola temperatury pozwala zachować aromaty białych win i lepiej sterować stylem czerwonych.
I tu zbliżamy się do kluczowej cechy „nowego” Tejo – to powtarzalność jakości. Nowoczesne winiarnie w regionie wiedzą, jak ją uzyskać. Produkcja wina stała się procesem zarządzanym od winnicy do butelki. Kontroluje się dojrzałość gron, kwasowość, pH, higienę pracy w winiarni, przebieg fermentacji, stabilność gotowego produktu i jego zachowanie po zabutelkowaniu. Coraz większe znaczenie ma współpraca właścicieli, enologów, pracowników laboratoriów, działów sprzedaży. A to wszystko, by uzyskać najważniejszy efekt – coraz mniej przypadkowych butelek. I o to chodzi, bo tego przecież chcą konsumenci.
Ten przełom jest zauważany. Między innymi na międzynarodowych konkursach, gdzie sędziowie dostrzegają to nowe oblicze Tejo. Sam medal oczywiście nie jest gwarancją jakości. Ale jeśli przez wiele lat wina z jednego regionu konsekwentnie zdobywają wyróżnienia przyznawane przez różne gremia jurorów, nie można już mówić o przypadku.
Co ważne, region nie stracił przy tym swojej ważnej przewagi: nadal powstają tu wina bardzo dobre, a w rozsądnej cenie. Sukces Tejo nie polega na tym, że stało się drogie i prestiżowe. Polega na tym, że wzrosła jakość całej piramidy – od prostych win codziennych, po ambitne i bardziej złożone.
Najciekawsze jest jednak to, że po okresie modernizacji i technologicznej profesjonalizacji producenci coraz częściej wracają do pytania o tożsamość. Interesują ich stare krzewy, lokalne odmiany, pojedyncze parcele, charakter gleby.
Trzydzieści lat temu Tejo przede wszystkim potrafiło dostarczać solidne, przystępne wino. Dzisiaj potrafi opowiadać winem o tożsamości miejsca, w którym powstaje. Z perspektywy rozwoju regionu winiarskiego trudno wyobrazić sobie ważniejszą zmianę.