Udostępnij artykuł
Johanniter to zasadniczo hybryda, ale dosyć mocno pretendująca do szlachetnego tytułu odmiany równie szlachetnego gatunku Vitis vinifera. Powstał bowiem jako krzyżówka rieslinga z… krzyżówką krzyżówek i hybryd o zawiłym rodowodzie i niezbyt czytelnym dla zwykłego zjadacza chleba nazewnictwie, przypominającym miejscami kody pocztowe lub numery działek: freiburg 153-39, seibel 752 × (seibel 2003 × berlandieri) itd. Dość powiedzieć, że wyhodowana w ten sposób, w roku 1968, odmiana wykazała się sporą odpornością na mrozy oraz wiele uciążliwych chorób (z obydwoma typami mączniaka w pierwszym rzędzie), dzięki czemu szybko zainteresowali się nią winiarze działający w mniej sprzyjających warunkach klimatycznych, w krajach takich jak Niemcy, Austria czy Szwajcaria.
Johanniter jest w stanie dawać wina o dobrej strukturze owocu, nierzadko połączonej z rieslingową kwasowością (geny, geny i jeszcze raz geny…). Dodajmy przy okazji, że jeden z włoskich producentów z Alto Adige oferuje swoje johannitery na poziomie cenowym „skromnych” 100 i więcej euro. Zapewne nie bez powodu. W Polsce zaś, pod względem powierzchni nasadzeń, johanniter jest czwartą białą odmianą, obecną mniej więcej w połowie winnic uprawiających białą winorośl.
Wina, które – w dużej mierze na gorąco, przy okazji niedawnych Targów Polskich Win i Winnic 2026 – zebraliśmy z rynku i oceniliśmy, reprezentowały poziom niezwykle zróżnicowany (nawet w obrębie oferty pojedynczego producenta). Do tego stopnia, że – z jednej strony – kilka z nich musieliśmy uznać za wadliwe, ale kilka śmiało mogliśmy podciągnąć pod dobry europejski standard, z przyjemnym zaskoczeniem, że najlepsze z nich jednak nie okazało się szamorodnim furmintem. Większość trzymała równy, niezły poziom, z jabłkowo-brzoskwiniową bazą, nosem średnio wyrazistym, ale ustami dobrze ułożonymi i z reguły bardziej ekspresyjnymi. Sam johanniter nie zawsze daje wina odpowiednio ekstraktywne i nasycone, w wypracowaniu lepszej struktury pomagało więc dojrzewanie na osadzie i z przemyślanym udziałem beczki. Jak dobrze szczep potrafi odnaleźć się w chłodniejszym środowisku, niech zaświadczy fakt, że zwycięzca wywodzi się z województwa zachodniopomorskiego. Trochę zabrakło nam tu johanniterów z zakątków położonych nieco dalej na wschód (lubelskie, świętokrzyskie). Znając dokonania niektórych producentów z tamtych rejonów, podejrzewamy, że czołówka naszego zestawienia mogłaby ulec pewnym przetasowaniom. Cieszmy się jednak z tego, co mamy, wierząc, że za kilka lat bilans johanniterowych „górek” i „dołków” przechyli się bardziej zdecydowanie na korzyść tych pierwszych. (ts)
Johanniterowe górki i dołki przemierzali: Maciej Sokołowski, Marek Popkowski, Anna Pietrzak, Wiesław Polakiewicz i Tomasz Szmajter.
Johanniter 2024
Winnica Korzeń
Województwo zachodniopomorskie
cena: 70 zł
Żółtozłota, nasycona barwa. Nos dyskretny, nienarzucający się, ale z wyraźnym morelowo-renklodowym rysem. Usta o znakomitej, soczystej, wręcz wibrującej, ale zrównoważonej kwasowości – jabłkowo-cytrynowo-pomarańczowej. Strukturę wzbogacają subtelna taniczność (niezbyt długi, ale namacalny kontakt ze skórkami) oraz dotknięcie beczki i mikroutlenienie, wzmocnione słonawą mineralnością. Po dłuższej chwili odzywa się też nos w ujęciu szarlotkowym (pieczone jabłko, gałka muszkatołowa, odrobina cynamonu). Stylistyka wytrawnego, szamorodniego tokaju. (7,2)
„J” Johanniter 2024
Winnica Amonit
Województwo małopolskie
cena: 80 zł
Jasnozłota, połyskliwa barwa i intensywnie zarysowane aromaty jabłkowe – na granicy między dojrzałością i przejrzałością. Drugi nos wzbogacony o interesującą, ziemisto-gałązkową nutę. Usta obfite, ale nieprzerysowane, w typie off-dry, szarlotkowe, z odcieniem mango (w proporcji 80/20). Całość bardzo pijalna, choć wypełnienie owocową substancją mogłoby być większe. Końcówka i posmak pod znakiem jabłek, lipowego kwiatu oraz miodu – w ten sposób wino przenosi nas do słonecznego, podmiejskiego sadu. (7,1)
Johanniter Sur Lie Barrique 2023
Winnica Aris
Województwo lubuskie
cena: 90 zł
Interesujące wino, sprawiające wrażenie bądź to lekkiego utlenienia, bądź powolnego utleniania się. Może np. przywodzić na myśl bogatą, beczkową ruedę. Jabłko, nektarynka, morela i lekko dymny niuans. W ustach dobrze pociągnięty balans na linii słodycz-kwas-sól-mineralność, budujący charakter i osobowość finiszu – w którym dodatkowo wyczuwamy nutkę imbirową. Przemyślane, złożone wino. (7,1)
Johanniter Orange 2022
Winnica Amelie
Województwo podkarpackie
cena: 80 zł
Barwa na pograniczu żółci i pomarańczy. W nosie – opartym na nieco rustykalnym, przetworzonym owocu – nuta kawy Inki ze świeżo otwartego opakowania; do tego echo lukrecji. W ustach podwędzana pigwa i cierpka tanina. Kandyzowane pomarańcze, espresso z mlekiem, kwasowość i taniczność rodem z czarnej herbaty. Wino unikatowe, nietypowe i chyba niepowtarzalne (w sensie: nie do powtórzenia nawet przez tego samego winiarza). (6,8)
Johanniter Orange Barrique 2022
Winnica Aris
Województwo lubuskie
cena: 80 zł
Nieczęsto spotykany, pomarańczowy pét-nat. Kandyzowane pomarańcze, brzoskwiniowo-pomarańczowy nektar owocowy dla dzieci – a potem jeszcze nuta wędzonkowo-tytoniowa. Jest tu też owoc, jest mocarna, nieco żywiczna tanina, jest herbaciano-pomarańczowa typowość stylu i nieźle zdefiniowana kompleksowość. Wino specjalnego przeznaczenia – i raczej do dobrze pomyślanego dania (np. kaczki ze skórkami pomarańczy) niż picia solo. (6,8)
Johanniter No.1 2023
Winnica Godyla
Województwo opolskie
cena: 70 zł
Bladopiaskowy kolor i „bladopiaskowy”, mało ekspresyjny nos. Lepiej prezentują się usta w interesującym jak na wino typie… whisky z wodą i akcentem morskiej bryzy. Nie brak tu na szczęście owocu, nienajgorzej skomponowanego i bazującego na jabłku, gruszce oraz białej brzoskwini. Mocna, wsparta beczką struktura z echem kredowej mineralności. Po przełknięciu, w gardle pozostaje jednak pikantność i „gram za dużo” alkoholu. Drobne niedociągnięcia techniczne, niemniej wino ciekawe i mocno pijalne, z lekko miodowym finiszem. (6,8)
Johanniter 2022 Frizzante Brut Nature
Winnica Enosfera
Województwo wielkopolskie
cena: 62 zł
Wizualnie, zaraz po rozlaniu bardzo obfite musowanie (z kolei w ustach bardzo drobne, ale trwałe). Jasnosłomkowa barwa, w nosie nuty białych kwiatów i owoców tropikalnych, z odrobiną akcentu drożdżowo-ciasteczkowego. Usta z wibrującą kwasowością, podążają bardziej w stronę cytryn, białej porzeczki i białej brzoskwini. Wino przyzwoicie zrobione, o średniej, zbalansowanej kwasowości i trochę zbyt krótkiej, z lekka pikantno-słonawej końcówce. Może dobrze zagrać z niezbyt ostrą kuchnią azjatycką – lub, jeśli wolimy skromniej, z zielonymi oliwkami o cytrynowym nadzieniu. (6,8)
Sabat Johanniter 2023
Winnica Celtica
Województwo dolnośląskie
cena: 60 zł
W pierwszym nosie świeży, pszenny chleb z odrobiną nuty naftowej. Fajny, zaokrąglony, jabłkowo-brzoskwiniowy owoc w ustach. Smaczne, pijalne wino o strukturze zbliżonej do kremowości, z dobrym wypełnieniem. Brzoskwinia o lekkim cytrynowym odcieniu, z kilkoma gramami cukru resztkowego. Proste, nieprzerysowane, uczciwe, bez wątpienia znajdzie wielu sympatyków. (6,8)
Johanniter 2023
Winnica Moderna
Województwo dolnośląskie
cena: 65 zł
Dobrze ułożona, rześka owocowość, oparta na żółtych jabłkach (świeżych i zbitych), z niezłą kwasowością, pozostającą na pierwszym planie, nieodklejoną i ładnie zarysowaną. Po drugim łyku akcenty zestowe i winogronowe, plus ledwo wyczuwalna goryczka. Dobry poziom tarasowy, średnio długi finisz z echem mineralności, kredowości oraz krągłego, soczystego owocu. Zastanowiły nas powściągliwość i oszczędność nosa, w którym można dopatrzeć się akcentów mineralnych i papierówkowych. (6,7)
Johanniter 2021
Winnica Enosfera
Województwo wielkopolskie
cena: 70 zł
Obiecujący i wyrazisty nos w rieslingowym typie – z echem nafty, cytryną, jabłkiem i skórką gruszki. Brzoskwiniowo-morelowe usta z ledwo wyczuwalną, ale obecną, słonawą i z lekka odzwierzęcą nutą. Tego typu kombinacja może wskazywać na dojrzewanie na osadzie – na tyle długie, że wino zaczyna zahaczać o swoistą nadekspresję i przerysowanie. Pikantność w końcówce podpowiada, że nie brak mu potencjału gastronomicznego. (6,6)
Johanniter 2024
Winnica Jadwiga
Województwo dolnośląskie
cena: 79 zł
Stonowany nos, w ustach skrzyżowanie nut jabłkowo-pietruszkowych (korzeń) podbudowane kwasowością balansującą na skraju odklejenia. Gratulacje dla winiarza za to, że jednak utrzymał całość w pionie! Wino proste, przyjazne i w sumie sympatyczne, z niepsującą wrażenia odrobiną cukru resztkowego. Brzoskwinia, gruszka, mokry kamień, zestowa pikantność. (6,6)
Johanniter 2024
Winnica Novi
Województwo małopolskie
cena: 70 zł
Jasnopiaskowa barwa, mało wyrazisty nos z akcentami jabłkowo-szarlotkowo-miodowymi (gryka). Stosunkowo niska ekspresja owocu w ustach – zamiast tego jest tu sporo słonawego karmelu skrzyżowanego z nutami żółtej gruszki i białych warzyw (pojawiły się też wskazania na pieczarki). Przy wyrazistej kwasowości i niezłej pijalności całość wydaje się jednak nie do końca poukładana i zbytnio pozostawiona przypadkowi. Finisz oparty na słodyczy i alkoholu. (6,5)
Puszczyk Battonage 2023
Winnica Zielona
Województwo wielkopolskie
szczep: johanniter
cena: 95 zł
Solidna, nieodklejająca się kwasowość przy owocu o strukturze raczej prostej i niewyszukanej, uzupełnionej nutą kwiatową w typie frezji. W drugich ustach odzywa się słonawa, lekko rosołowa nuta, zaokrąglająca i wzbogacająca całość, z wciąż obecną i utrzymującą wino w pionie kwasowością. Wrażenie poprawności i pijalności, jednak przy pewnym stylistycznym niedookreśleniu. (6,3)
Radość Johanniter 2024
Winnica Na Dziole
Województwo małopolskie
cena: 80 zł
Nos broni się całkiem nieźle, a to za sprawą swej brzoskwiniowo-kwiatowej palety aromatycznej, wzbudzającej uzasadnione skojarzenia z viognierem. W porównaniu do kilku innych etykiet z panelu, jest tu zdecydowanie więcej „wina w winie”. Usta w jakimś stopniu podążają za nosem, odzwierciedlając stylistykę late harvest, również za sprawą nieco oleistego, syropowego ciała. Przy niezłej, dojrzałej strukturze brak jednak balansu z kwasowością (a ściślej: tej drugiej po prostu tu brak), stąd nasz ostatecznie raczej umiarkowany entuzjazm. (6,2)
Johanniter Muscaris Skin Contact 2024
Winnica Moderna
Województwo dolnośląskie
szczepy: johanniter, muscaris
cena: 83 zł
Złocista barwa zapowiada wino charakterne. W nosie nuty owocowe, którym towarzyszą akcenty jarzębiny, rokitnika oraz lekko słonawy, ziołowo-bulionowy niuans. To zestawienie nadaje winu indywidualny rys, choć nie tworzy w pełni harmonijnej całości. W ustach dominują nuty dojrzałej brzoskwini, przy ograniczonej świeżości i goryczce w finiszu. Wino nieoczywiste, które może znaleźć swoich fanów, choć jego kulinarne zastosowanie wydaje się niełatwe. (6,2)
Johanniter Półwytrawne 2024
Winnica Aris
Województwo lubuskie
cena: 80 zł
Swojski, mile pamiętany z dzieciństwa aromat oranżady w proszku. Owoc próbuje się ustrukturyzować wokół nut brzoskwiniowo-pomarańczowo-winogronowych, jednak w ustach daje się zauważyć „emancypację” cukru resztkowego, którego w sumie nie ma za dużo, a dzięki któremu owoc nabiera nieco pudrowego wydźwięku. Niezbyt wyrafinowana kompozycja, która jednak wielu osobom może przypaść do gustu. (6,1)