Apel środowiska winiarskiego

APEL ŚRODOWISKA WINIARSKIEGO
DO PARLAMENTARZYSTÓW RZECZYPOSPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dotyczy projektu nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz potrzeby uwzględnienia poprawek zgłoszonych za pośrednictwem Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, odrzuconych na posiedzeniu Komisji Zdrowia.

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie,

My, przedstawiciele polskiego środowiska winiarskiego – polscy winiarze, plantatorzy winorośli, rolnicy, rzemieślnicy, lokalne stowarzyszenia oraz organizacje branżowe – zwracamy się do Państwa ponad podziałami politycznymi z kategorycznym apelem o ponowne przeanalizowanie projektu nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wnosimy o poparcie kluczowych dla naszego środowiska poprawek do ustawy, zgłoszonych przez Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Odrzucenie tych poprawek w obecnym kształcie projektu ustawy stawia pod znakiem zapytania dalszy rozwój, a w wielu przypadkach wręcz fizyczne przetrwanie rodzącego się w Polsce sektora winiarskiego oraz rodzinnych gospodarstw winiarskich. Wprowadzając niejasną definicję promocji, całkowity zakaz reklamy obejmującej także miejsca sprzedaży przy braku jakiejkolwiek definicji dopuszczalnej komunikacji, proponowane przepisy doprowadzą do prawnego paraliżu oraz stopniowej likwidacji polskiego winiarstwa i enoturystyki.

1. Polskie winiarstwo to dziedzictwo, kultura i rozwój obszarów wiejskich – nie przemysł masowy

Polskie winiarstwo nie jest przemysłem masowym. To dynamicznie rozwijający się sektor rzemieślniczego rolnictwa, tworzony dziś przez ponad 800 winnic należących w 100% do polskich przedsiębiorców i rolników. W większości są to ledwo jednopokoleniowe projekty rodzinne. Liczba polskich winnic rośnie co roku o około 20%, a dzięki sprzyjającym warunkom i zaangażowaniu producentów areał upraw winorośli w Polsce wzrósł ponad 30-krotnie w ciągu ostatnich 15 lat.

Wino gronowe z polskich winnic jest produktem naturalnym, powstającym w cyklu rocznym wyłącznie z owoców pochodzących z własnych plantacji. Jest wytworem konkretnego siedliska, rocznika i ciężkiej, rzemieślniczej pracy. Traktowanie go na równi z przemysłowymi alkoholami wysokoprocentowymi jest mocno niesprawiedliwe i krzywdzące dla rodzimych winiarzy. W efekcie polskie winnice poniosą konsekwencje przepisów, które nie uwzględniają specyfiki lokalnej produkcji rzemieślniczej, a zrównują ją z przemysłową działalnością dużych przedsiębiorstw oraz masową dystrybucją ich produktów w sieciach handlowych i supermarketach.

Co kluczowe, polskie winnice to nie tylko produkcja rolnicza, ale przede wszystkim lokalne ośrodki edukacji, kultury degustacji i turystyki. Tylko w jednym regionie – na Ziemi Lubuskiej – w świętach wina i corocznym Winobraniu bierze udział około 500 tysięcy turystów rocznie. Zgodnie z analizami Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), bez możliwości prowadzenia enoturystyki, wydarzeń kulturalnych i bezpośrednich degustacji polskie małe winnice nie są w stanie uzyskać minimalnej rentowności ekonomicznej.

2. Dyskryminacja polskich producentów na tle Unii Europejskiej

Projekt ustawy w proponowanym brzmieniu wprowadza restrykcje, jakich nie stosuje się w innych krajach Unii Europejskiej. Unia Europejska oficjalnie uznaje wino i sektor winiarski za kluczowy filar europejskiego dziedzictwa kulturowego, tradycji oraz tożsamości. Wino znajduje się na oficjalnej liście produktów objętych promocją unijną jako dobro kultury połączone z ochroną krajobrazu, lokalną gastronomią i rozwojem obszarów wiejskich.

Obecny projekt prowadzi do rażącego absurdu i dyskryminacji rodzimych rolników. Winiarze z Francji, Niemiec, Włoch czy Austrii mogą legalnie promować swoje wyroby oraz dostarczać je polskim konsumentom w modelu sprzedaży na odległość, podczas gdy polskim winiarzom zamierza się tego bezwzględnie zakazać pod rygorem surowych sankcji.

W ramach procedury notyfikacji projektu Komisja Europejska, w piśmie z dnia 20 kwietnia 2026 r., nr C(2026) 2668 final, skierowanym do Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego, w swoich uwagach zwróciła się do władz polskich o wyjaśnienie, w jaki sposób projektowane przepisy uwzględniają obowiązujące regulacje Unii Europejskiej dotyczące działań informacyjnych i promocyjnych w sektorze wina, w szczególności w odniesieniu do produktów objętych unijnymi systemami jakości oraz działań prowadzonych na rynku wewnętrznym. Temat ten nie został jednak podniesiony w trakcie prac nad projektem.

Sektor winiarski w pełni akceptuje profil ochronny ustawy i nadrzędny cel, jakim jest ograniczanie szkód alkoholowych i ochrona małoletnich. Nie dążymy do znoszenia zakazu agresywnej reklamy z art. 13¹ u.w.t.p.a. Doświadczenia z lat 90. pokazały, że brak precyzyjnych definicji prowadzi do nadużyć i tworzenia szarych stref przez masowych producentów.

Właśnie dlatego popieramy poprawki zgłoszone przez Polskie Stronnictwo Ludowe nie jako liberalizację, ale jako merytoryczne doprecyzowanie prawnych ram i cywilizowany wydatek na ochronę polskiego winiarstwa i enoturystyki.

3. Co zawierały odrzucone poprawki PSL i dlaczego są niezbędne dla przetrwania branży?

Sześć poprawek zgłoszonych przez Klub PSL stanowiło racjonalny, przemyślany kompromis pomiędzy wymogami ochrony zdrowia publicznego a fizycznym przetrwaniem i rozwojem polskiego winiarstwa. Zapewniały one przejście od prawnej niepewności do cywilizowanych ram funkcjonowania sektora poprzez:

• Wprowadzenie pojęcia „Przekazu informacyjno-kulturalnego”. Wyłączenie spod pojęcia zakazanej promocji neutralnych treści o charakterze edukacyjnym, kulturowym, kulinarnym, historycznym i turystycznym. Rozwiązanie to pozwala opowiadać o historii regionu, metodach uprawy i tradycjach bez ryzyka zarzutu prowadzenia nielegalnej promocji lub reklamy.
• Ustanowienie legalnej kategorii „Wydarzenia enokulinarnego”. Zdefiniowanie festiwali, targów i winobrań jako legalnych imprez edukacyjno-turystycznych. Przepis ten umożliwia publiczne informowanie o wydarzeniach oraz legalne prowadzenie degustacji (odpłatnych i nieodpłatnych) przy obowiązkowym zamieszczeniu ostrzeżeń o szkodliwości spożywania alkoholu.
• Uregulowanie cyfrowej komunikacji producentów. Dopuszczenie wyznaczonego korytarza komunikacyjnego dla winnic w kanałach cyfrowych, skierowanego wyłącznie do osób pełnoletnich, z wymogiem weryfikacji wieku (age-gate), umieszczania komunikatów zdrowotnych oraz przy całkowitym zakazie stosowania agresywnych haseł sprzedażowych i cenowych.
• Bezpieczną i kontrolowaną sprzedaż na odległość (e-commerce). Uregulowanie sprzedaży internetowej na bazie zezwoleń detalicznych z cyfrowym rygorem bezpieczeństwa wyższym niż w sklepach stacjonarnych. Propozycja zakładała obowiązkową elektroniczną weryfikację wieku, odpowiednie oznaczanie przesyłek, odroczony czas dostawy (minimum 24 godziny) oraz wymóg osobistego odbioru przez osobę pełnoletnią i trzeźwą.
• Pełne bezpieczniki zdrowotne. Wszystkie wyjątki chroniące komunikację winiarską obwarowane zostały bezwzględnym zakazaniem kierowania przekazów do małoletnich oraz nakazem stosowania widocznych ostrzeżeń zdrowotnych.

4. Edukacja i kultura konsumpcji zamiast prohibicji

Statystyki pokazują, że spożycie alkoholu w Polsce trwale spada od 2019 roku. Zmienia się struktura i kultura konsumpcji – Polacy piją mniej, ale sięgają po produkty wyższej jakości, lokalne i rzemieślnicze. Właściwa droga do ograniczania problemów alkoholowych prowadzi przez edukację, promocję umiarkowania oraz budowanie kultury degustacji połączonej z posiłkiem, a nie przez arbitralne zakazy niszczące lokalną produkcję rolną.

APELUJEMY DO WSZYSTKICH PARLAMENTARZYSTÓW

Szanowne Panie Posłanki, Szanowni Panowie Posłowie, apelujemy do Państwa – ponad podziałami politycznymi – o wysłuchanie głosu polskich winiarzy.

Prosimy o poparcie poprawek, które pozwolą rozwijać polskie winiarstwo, chronić regionalne tradycje, budować nowoczesną markę polskiego wina oraz dać rodzimym gospodarstwom prawo do legalnego i odpowiedzialnego funkcjonowania. Nie dopuśćmy do sytuacji, w której niewłaściwie skonstruowane przepisy zniszczą dorobek wieloletniej pracy setek polskich rodzin.

W imieniu Polskich Winiarzy:

Tytus Fokszan – Przewodniczący Rady Izby Gospodarczej Lubuskich Winnic

Maciej Krystowski – Prezes Wielkopolskiego Stowarzyszenia Winiarzy

Jacek Turnau – Pełnomocnik Stowarzyszenia Winnice Pomorza Zachodniego