Udostępnij artykuł
Nieczęsto zdarza się natrafić na wydawnictwo, które tematykę winiarsko-kulinarną omawiałoby przez pryzmat wędrówki po trzech krajach – sąsiadujących ze sobą, bliskich kulturowo i historycznie, jednak od lat będących osobnymi, niezależnymi od siebie bytami. Ale czy na pewno tak bardzo niezależnymi i osobnymi? O tym opowiada album North Adriatic. Friuli-Venezia Giulia / West Slovenia / Istria autorstwa Paula Balkego. To człowiek wielu talentów, pasjonat win, kultury europejskiej, historyk, przewodnik, poliglota (siedem języków!) i… pianista.
Patrząc z perspektywy naszego kwartalnika, album North Adriatic jest znakomitym dopełnieniem cyklu artykułów omawiających redakcyjną podróż przez ten fascynujący obszar. Dla porządku – obejmuje on regiony włoskiego Friuli-Wenecji Julijskiej, zachodniej części Słowenii i chorwackiej Istrii oraz Kvarneru. Miejsca odrębne, a jednak połączone wiekami kulturowej wspólnoty. Na czym ta wspólnota polega? Język? Mentalność? Omówienie w telegraficznym skrócie języków i dialektów, jakimi posługują się mieszkańcy północnego Adriatyku, to wyliczanka zajmująca całą stronę. Więc może wino jest spoiwem, które da się prościej opisać? Nic z tego. Lista uprawianych tam odmian to z kolei pełne dziesięć stron (!) – a mówimy o wydawnictwie albumowym o formacie 290 x 230 mm.
Wino przewija się przez niemal każdą stronę tego bogato ilustrowanego wydawnictwa. Możemy np. wyczytać, jak kształtowały się znaczenie i struktura jego produkcji na kolejnych etapach historii całego regionu, a później przejść do bardziej szczegółowej charakterystyki szczepów najważniejszych dla danego obszaru, jak również przepisów tworzących poszczególne apelacje. Tak więc – choć nie tylko o winach jest w tym albumie mowa, bo każdy z „subregionów” przedstawiony jest również z perspektywy geograficznej, historycznej i kulturowej (nie brak również odniesień kulinarnych) – to jednak są one dominantą. I chyba właśnie na tym polegał pomysł na to jedyne w swoim rodzaju wydawnictwo: pokazać wielowiekowe zróżnicowanie Trójkąta Adriatyckiego, mające korzenie w czasach upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego, zaakcentować znaczenie wina dla podtrzymania lokalnej kultury i tradycji, doprowadzając opowieść do czasów współczesnych, kiedy to północny Adriatyk znów stał się „jednością w wielości”, nie do końca odkrytą perłą na (eno)turystycznej mapie Europy.
Album Paula Balkego, miłośnika i ambasadora tego regionu, wskazuje, jak wiele elementów wciąż łączy narody zamieszkujące od wieków ten malowniczy region Europy, i jak wiele ma on Europie do zaoferowania. Korzystajmy z tego ponadczasowego dziedzictwa, a North Adriatic niechaj będzie znakomitym wprowadzeniem i zachętą do odwiedzin Friuli, Triestu, Istrii i innych zakątków pogranicza trzech krajów, które m.in. Adriatykowi zawdzięczają dużą część swej zbiorowej tożsamości.
Paul Balke, North Adriatic. Friuli-Venezia Giulia / West Slovenia / Istria, wyd. nakładem własnym autora, 2020. Dostępny na stronie https://paulbalke.com/books-music/books/